ตั้งค่ามือถือให้ผู้สูงอายุใช้ง่าย iPhone และ Android

ลูกหลานหลายคนเจอปัญหาเดียวกัน: ซื้อมือถือให้พ่อแม่แล้ว ท่านบอกตัวหนังสือเล็ก กดผิดบ่อย หรือเผลอรับสายมิจฉาชีพ ข่าวดีคือทั้ง iPhone และ Android มีโหมดและการตั้งค่าที่ช่วยให้ผู้สูงอายุใช้งานง่ายขึ้นมาก บทความนี้รวบรวมวิธีตั้งค่าทีละขั้น ตั้งแต่โหมดใช้งานง่าย ตัวหนังสือใหญ่ ไปจนถึงการกันโดนหลอก

---

ก่อนเริ่ม: 3 เรื่องที่ควรทำร่วมกับท่าน

1. ถามก่อนว่าท่านใช้มือถือทำอะไรบ้าง โทร LINE ดูรูป ถ่ายรูป หรือแอปธนาคาร จะได้เลือกตั้งค่าให้ตรงการใช้งาน
2. ตั้งค่าไปพร้อมกับท่าน ไม่ใช่ตั้งให้เสร็จแล้วส่งคืน ท่านจะจำได้ว่าอะไรอยู่ตรงไหน
3. จดรหัสสำคัญเก็บไว้ในที่ปลอดภัย รหัสปลดล็อกเครื่อง รหัส Apple Account หรือบัญชี Google เผื่อวันที่ต้องกู้คืน

---

โหมดใช้งานง่ายในตัวเครื่อง

iPhone: การช่วยการเข้าถึง (Assistive Access)

Assistive Access คือโหมดที่เปลี่ยน iPhone ให้เหลือแค่ปุ่มใหญ่ไม่กี่ปุ่ม เหมาะกับผู้สูงอายุที่ไม่คุ้นเคยกับสมาร์ทโฟน ต้องใช้ iOS 17 ขึ้นไป

วิธีตั้งค่า:

1. ไปที่ ตั้งค่า > การช่วยการเข้าถึง > การช่วยการเข้าถึงแบบช่วยเหลือ (Assistive Access)
2. แตะ ตั้งค่าการช่วยการเข้าถึงแบบช่วยเหลือ แล้วทำตามขั้นตอน
3. ตรวจว่า Apple Account ที่ขึ้นเป็นของผู้ใช้เครื่องจริง
4. เลือกแอปที่ต้องการให้ใช้ได้ เช่น โทรศัพท์ ข้อความ กล้อง รูปภาพ
5. ตั้งรหัสสำหรับเข้า-ออกโหมด ควรใช้รหัสคนละตัวกับรหัสที่ให้ท่าน ถ้าไม่อยากให้ท่านออกจากโหมดโดยไม่ตั้งใจ

ข้อควรรู้:

• ออกจากโหมด: กดปุ่มด้านข้าง 3 ครั้ง แล้วใส่รหัสของโหมด
• โทรฉุกเฉินได้เสมอ: ในโหมดนี้ กดปุ่มด้านข้าง 3 ครั้งเพื่อโทรฉุกเฉินได้โดยไม่ต้องใส่รหัส
• ห้ามลืมรหัสของโหมด ถ้าลืมและไม่ได้ตั้งบัญชีกู้คืนไว้ อาจต้องรีเซ็ตเครื่องทั้งหมด
• แอปอื่นอย่าง LINE เพิ่มได้ แต่หน้าตาจะเป็นแบบปกติ ไม่ได้ถูกทำให้เรียบง่ายเหมือนแอปของ Apple

Assistive Access เหมาะกับใคร: ผู้สูงอายุที่ใช้มือถือแค่โทร ส่งข้อความ และดูรูป ถ้าท่านใช้แอปหลายตัว เช่น แอปธนาคาร ช้อปปิ้ง ให้ใช้วิธีปรับตัวหนังสือและไอคอนในหัวข้อถัดไปแทนจะสะดวกกว่า

Samsung: โหมดง่าย (Easy mode)

Easy mode ทำให้ไอคอนและตัวหนังสือใหญ่ขึ้น หน้าจอหลักเรียบขึ้น และเพิ่มเวลากดค้างให้นานขึ้นเพื่อลดการกดผิด

วิธีเปิด:

1. ไปที่ ตั้งค่า > หน้าจอ
2. เลื่อนหา โหมดง่าย (Easy mode) แล้วเปิดสวิตช์
3. ปรับเพิ่มได้ เช่น เวลากดค้าง และ แป้นพิมพ์คอนทราสต์สูง ที่ตัวอักษรอ่านง่ายขึ้น

ข้อควรรู้:

• ปิดได้ที่เมนูเดิม เครื่องจะกลับเป็นหน้าตาปกติ
• รุ่นราคาประหยัดบางรุ่นอาจไม่มี Easy mode ใช้แอปหน้าจอหลักแบบเรียบง่ายจาก Play Store แทนได้

---

ปรับตัวหนังสือและหน้าจอให้อ่านง่าย

ถ้าไม่อยากใช้โหมดใช้งานง่าย ปรับทีละส่วนก็ได้:

iPhone:

• ขนาดตัวอักษร: ตั้งค่า > จอภาพและความสว่าง > ขนาดข้อความ
• ตัวหนา: ตั้งค่า > จอภาพและความสว่าง > เปิด "ข้อความตัวหนา"
• ขยายทั้งหน้าจอ: ตั้งค่า > จอภาพและความสว่าง > มุมมองจอภาพ > เลือก "ข้อความที่ใหญ่ขึ้น"

Samsung:

• ขนาดและแบบอักษร: ตั้งค่า > หน้าจอ > ขนาดและรูปแบบตัวอักษร
• ซูมหน้าจอ: ตั้งค่า > หน้าจอ > ซูมหน้าจอ ทำให้ไอคอนและปุ่มใหญ่ขึ้นทั้งหมด

เคล็ดลับเพิ่ม:

• ตั้งความสว่างให้พอดี และปิดความสว่างอัตโนมัติถ้าท่านบ่นว่าจอมืดบ่อย
• ยืดเวลาล็อกหน้าจอ เป็น 2-5 นาที เพื่อไม่ให้จอดับระหว่างที่ท่านอ่าน

---

ให้ได้ยินชัด ไม่พลาดสาย

• เพิ่มเสียงเรียกเข้าให้ดัง และเลือกเสียงเรียกเข้าที่ได้ยินชัด
• เปิดไฟกระพริบเวลามีสายเข้า:
  • iPhone: ตั้งค่า > การช่วยการเข้าถึง > เสียง/ภาพ > ไฟ LED กะพริบสำหรับการแจ้งเตือน
  • Samsung: ตั้งค่า > การช่วยการเข้าถึง > การตั้งค่าขั้นสูง > การแจ้งเตือนด้วยแฟลช
• เปิดระบบสั่น ควบคู่กับเสียง

---

รายชื่อคนสำคัญ และข้อมูลฉุกเฉิน

ตั้งรายชื่อคนโปรดพร้อมรูป

• บันทึกเบอร์ลูกหลาน ใส่รูปหน้าทุกคน ท่านจะจำง่ายกว่าดูชื่อ
• ตั้งเป็น รายการโปรด ให้โทรได้ในแตะเดียว

ตั้งข้อมูลทางการแพทย์และผู้ติดต่อฉุกเฉิน

• iPhone: เปิดแอปสุขภาพ > ตั้งค่า ข้อมูลทางการแพทย์ (Medical ID) ใส่โรคประจำตัว ยาที่แพ้ และผู้ติดต่อฉุกเฉิน แล้วเปิดให้แสดงขณะล็อกหน้าจอ
• Samsung: ตั้งค่า > ความปลอดภัยและกรณีฉุกเฉิน > ใส่ข้อมูลทางการแพทย์และผู้ติดต่อฉุกเฉิน

ข้อมูลนี้ช่วยให้คนที่พบเหตุหรือเจ้าหน้าที่กู้ภัย ดูข้อมูลสำคัญได้แม้เครื่องล็อกอยู่ (อ่านเรื่องโหมดฉุกเฉินของ Samsung)

---

กันมิจฉาชีพ (สำคัญที่สุด)

ผู้สูงอายุเป็นกลุ่มเป้าหมายหลักของมิจฉาชีพ ทั้งโทรหลอกและส่งลิงก์หลอก ตั้งค่าเหล่านี้ไว้ช่วยลดความเสี่ยงได้มาก

1. กรองสายจากเบอร์แปลก

iPhone: ไปที่ ตั้งค่า > แอป > โทรศัพท์ > คัดกรองผู้โทรที่ไม่รู้จัก แล้วเลือก ปิดเสียง สายจากเบอร์ที่ไม่ได้บันทึกจะไม่ดัง แต่ยังเห็นในรายการโทรและฝากข้อความได้

Android: เปิดแอปโทรศัพท์ > เมนูสามจุด > ตั้งค่า > หมายเลขผู้โทรและสแปม แล้วเปิดการระบุและกรองสายสแปม

ข้อควรระวัง: การปิดเสียงเบอร์แปลกอาจทำให้พลาดสายสำคัญ เช่น โรงพยาบาลหรือพนักงานส่งของ ควรบอกท่านให้เช็ครายการสายที่ไม่ได้รับเป็นประจำ หรือให้ลูกหลานช่วยดู

2. ปิดการติดตั้งแอปจากลิงก์

• Samsung: เปิด ตัวบล็อกอัตโนมัติ (Auto Blocker) ใน ตั้งค่า > ความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัว
• Android ทุกยี่ห้อ: ตรวจว่า Google Play Protect เปิดอยู่ และไม่อนุญาตให้แอปไหนติดตั้งแอปที่ไม่รู้จัก (วิธีกันแอปดูดเงิน)

3. สอนท่าน 3 กฎง่ายๆ

1. ไม่กดลิงก์จาก SMS ไม่ว่าจะอ้างเป็นธนาคาร ไปรษณีย์ หรือการไฟฟ้า
2. ไม่ติดตั้งแอปตามที่คนในสายบอก
3. ไม่บอกรหัส OTP กับใคร และถ้าสงสัย ให้วางสายแล้วโทรหาลูกหลานก่อนเสมอ (OTP คืออะไร ทำไมห้ามบอกใคร)

---

ให้ลูกหลานช่วยดูแลจากระยะไกล

• แชร์ตำแหน่ง: iPhone ใช้แอป ค้นหาของฉัน (Find My) ส่วน Android ใช้ Google Maps แชร์ตำแหน่งแบบต่อเนื่อง ช่วยได้มากถ้าท่านหลงทางหรือเกิดเหตุฉุกเฉิน
• เปิดระบบตามหาเครื่อง เผื่อเครื่องหาย (iPhone หาย / Samsung หาย)
• เปิดสำรองข้อมูลอัตโนมัติ รูปหลานๆ ที่ท่านถ่ายเก็บไว้จะไม่หายถ้าเครื่องเสีย

---

เลือกมือถือให้ผู้สูงอายุ ดูอะไรบ้าง

• จอใหญ่ อ่านง่ายกว่า
• แบตอึด ท่านมักลืมชาร์จ
• ยังได้อัปเดตความปลอดภัยอีกหลายปี สำคัญมากถ้าท่านใช้แอปธนาคาร (Samsung รุ่นไหนยังได้อัปเดต)
• ยี่ห้อเดียวกับที่ลูกหลานใช้ จะช่วยสอนและแก้ปัญหาให้ได้ง่ายกว่า

ไม่จำเป็นต้องซื้อรุ่นใหม่ล่าสุด มือถือรุ่นปีก่อนที่ยังได้อัปเดตก็ใช้งานได้ดี และคุ้มค่ากว่า

---

สรุป

ตั้งค่ามือถือให้ผู้สูงอายุใช้ง่าย เริ่มจาก โหมดใช้งานง่าย (Assistive Access บน iPhone หรือ Easy mode บน Samsung) หรือปรับ ตัวหนังสือและหน้าจอให้ใหญ่ขึ้น ตามการใช้งานจริงของท่าน ตั้ง รายชื่อคนโปรดพร้อมรูป และ ข้อมูลทางการแพทย์ฉุกเฉิน และอย่าลืมเรื่องสำคัญที่สุดคือ กันมิจฉาชีพ ด้วยการกรองสายเบอร์แปลก ปิดการติดตั้งแอปจากลิงก์ และสอนกฎ 3 ข้อให้ท่านจำ

จะซื้อมือถือใหม่ให้พ่อแม่ หรือเปลี่ยนเครื่องให้ท่านใช้เครื่องเก่าของเรา? ขายเครื่องที่ไม่ใช้แล้วให้ BunnyPhone ประเมินราคาฟรี @bunnyphone

---

อ่านต่อ:

• มิจฉาชีพ AI Deepfake ป้องกันตัวยังไง
• ตั้งค่าความปลอดภัยมือถือ กันขโมย กันแฮก
• TH-ALERT เตือนภัยพิบัติ เปิดยังไง

---

Sources:
https://mobilityarena.com/iphone-assistive-access-simple-mode/
https://www.telstra.com.au/exchange/how-to-set-up-an-iphone-for-elderly-relatives-using-ios-assistiv
https://allthings.how/how-to-set-up-assistive-access-on-iphone-for-elderly-people/
https://www.theseniorlist.com/cell-phones/assistive-access/
https://www.tomsguide.com/phones/samsung-phones/your-samsung-galaxy-phone-comes-with-a-hidden-easy-mode-heres-how-to-find-it
https://www.pocket-lint.com/phones/news/samsung/163644-samsung-easy-mode-how-to-use
https://www.itechguides.com/?p=355011
https://airtalkwireless.com/blog/how-to-silence-unknown-callers